Тоҕо марафоҥҥа 42 км 195 м сүүрэллэрий?

Бу — интэриэһинэй

Грек үһүйээнинэн, б.э.и. 490 сыллаахха Фидиппид диэн буойун аармыйата перстэри кыайбыт үөрүүлээх сонунун этээри Марафон диэн куораттан Афиныга диэри сүүрбүт. Куоратыгар тиийэн, Үөрүҥ-көтүҥ, Афины олохтоохторо, биһиги кыайдыбыт!” диэн хаһыытаан баран, өлөн түспүт.

Аныгы кэм бастакы Олимпийскай оонньууларын иннинэ Мишель Бреаль диэн Франция филолога күрэхтэһиигэ буойун Фидиппид сүүрбүт маршрутун көрүҥ быһыытынан киллэриэххэ диэн этии оҥорор. Аныгы Олимпиада аҕата, барон Пьер де Кубертен бу идеяны сөбүлээн, муус устар 10 күнүгэр 1896 сыллаахха Афиныга бастакы олимпийскай марафон ыытыллар. Гректэр улахан үөрүүлэригэр, кыайыылааҕынан Спиридон Луис диэн биир дойдулаахтара буолар. Онтон ыла марафон дистанциятынан ааттаммыт көрүҥ чэпчэки атлетика тосхолугар курдук киирэр буолар. Интэриэһинэйэ диэн, бастакы турнирдарга дистанция кээмэйэ уларыйа турара. Марафонтан Афиныга диэри барыллаан 40 км диэн аахпыттар. Ол иһин 1896 сыллаах Олимпиадаҕа спортсменнар лоп курдук 40 км сүүрбүттэр.

1900 сыллаахха Парижка дистанция 40 км 260 м буолбут. Кэлэр оонньууларга Сент Луиска тэрийээччилэр төттөрү 40 км диэбиттэр.

Онтон 1908 сыллаахха Лондоннааҕы Олимпийскай оонньууларга “марафонецтар” Виндзорскай замок түннүгүн анныттан сүүрэн саҕалаабыттар. Кириэппэстэн король дьиэ кэргэнэ көрөн турбут. Марафону уһун тыын – “Уайт Сити” диэн стадиоҥҥа түмүктээбиттэр. Онно ыраахтааҕы сорох дьиэ кэргэнэ күүстээх санаалаахтары уруйдуу көрсө турбут. Кээмэйдээн көрбүттэрэ, сүүрбүт сирдэрин устата 42 км 195 м эбит. Ол эрээри, кэлэр икки оонньууларга дистанция сир биир чопчуламмакка сылдьыбыт.

Биллэн турар, Аан дойдутааҕы Олимпийскай кэмитиэт уонна чэпчэки атлетика федерацията маны сөбүлээбэккэлэр, дистанция официальнай кээмэйи бигэргэтэллэр. Тоҕо Лондоннааҕы Олимпиада кээмэйин ылбыттарын этэр билигин уустук буолуо. Бүгүҥҥү күҥҥэ марафоҥҥа аан дойду рекорда кениец Келвин Киптум киэнэ. Кини 2023 сыллаахха Чикагскай марафонун 2 чаас 00 мүнүүтэ 35 сөк сүүрбүт.

Василий МОЖУКОВ, СӨ спордун бэтэрээнэ. Покровскай к.