Хаһыат ыам ыйын 9 күнүнээҕи 19-с нүөмэрэ А-4 форматынан бэчээттэнэн тахсыбыта, редакторынан В.В.Ойуурускай этэ. Тоҕо эрэ кэлинҥи 20,21,22 нүөмэрдэрэ эмиэ быыкайкаан биир илиискэ бэчээттээмиттэрэ баар. Манна И.Сталин норуокка этиитэ — «Биһиги Ийэ дойдубут тутулуга суох буолуутун харыстаабыт уонна өстөөҕү кыайары ситиспит биһиги героическай Армиябытыгар Айхал!Биһиги народпутугар, кыайбыт народка айхал! Өстөөҕү утары кыргыһыыларга охтубут уонна биһиги народпут көҥүлүн, дьолун иһин тыыннарын биэрбит геройдарга үйэ-саас тухары айхал!”
Онтон — ыһыы үлэтэ, нолуогу төлөөһүн, сайыамҥа суруттарыыны салҕааһын… Бу кэмҥэ Илин фроҥҥа балаһыанньа тыҥааһыннанан турара…
“Бастыҥ колхозтары республикатааҕы “Бочуот дуоскатыгар” таһаарыы туһунан Саха АССР Народнайкомиссардарын Советтарын 1945 сыллаах ыам ыйын 10 күнүнээҕи уурааҕар” биһиги оройуонтан хаһыат 23 нүөмэрдээҕи таһаарыытыгар Орджоникидзевскай оройуонун Кальвиц-Леонгард аатынан, ону сэргэ “Саҥа суол” колхозтар бэлиэтэммиттэрэ бэчээттэммит. Илии баттаабыттар Саха АССР Народнай Комиссардарын Советтарын председателэ И.Винокуров, дьыалаларын дьаһайааччы И.Горскай.
“1941-1945 сыллардааҕы Аҕа дойду Улуу сэриитигэр килбиэннээх үлэтин иһин»
медалы олохтуур туһунан ССРС Верховнай Советын Президиумун Ыйааҕа
ССРС Верховнай Советын Президиумун Председателэ М.Калинин, секретара А.Горкин 1945 сыл бэс ыйын 6 күнүгэр илии баттааһыннаах Ыйаахтара хаһыаппытыгар бу сыл бэс ыйын 15 күнүгэр тахсыбыта.
Ыйаахха медалынан сэрии кэмигэр бэйэлэрин килбиэннээх уонна бэриниилээх үлэлэринэн Советскай Союз Германияны кыайарын хааччыйбыт туох идэлээх үлэһит дьон наҕарааданан бэлиэтэнэллэрэ чопчу ыйыллыбыта.
15.06.1945 сыл.
Рабочайдар уонна сулуусубалаахтар оҕуруоттаналларын тэрийиэххэ
Биирдиилээн уонна коллективнай оҕуруоттаныы кини дойду аһылыгын саппааһын үксэтэргэ уонна рабочайдар, сулуусубалаахтар олохторун тупсарыыга биир сүрүн төһүүнэн буолар.
Кэнники сылларга биһиги оройуоммутугар, чуолаан Покровскай бөһүөлэгэр, биирдиилээн ыһыы сылтан сыл кэҥээн иһэр. Быйыл 244 рабочай, сулуусубалаах, ол иһигэр байыаннай сулууспалаах кэргэттэрэ 11.20 гаа сиргэ хортуоппуйу уонна оҕуруот астарын олордоллор.
Бу боппуруоһу кирпииччэ завода, Селекционнай станция үчүгэйдик тэрийдилэр, рабочайдары, сулуусубалаахтары сиэмэнэн, сиринэн толору хааччыйдылар.
Ол эрээри дьыала бары тэрилтэлэргэ итинник буолбатах, ханна бу боппуруоһунан дьарыктамматах салайааччылаах сирдэргэ баччааҥҥа диэри рабочайдар, сулуусубалаахтар ыһар сиэмэлэрэ уонна сирдэрэ суох олороллор.
Райсовет коллективыгар алта үлэһиттэр, Сельпоҕа 11 байыаннай сулуусубалаах кэргэттэрэ ыһар сирдэрэ, 21 үлэһиккэ ыһар сиэмэлэрэ суох. Бириэмэ күүппэт. Тэрилтэ салайааччылара рабочайдар, сулуусубалаахтар бука бары оҕуруоттаналларын хааччыйарга дьаһалы ыла охсуохтаахтар.
15.06.1945 сыл.
***
Оройуон колхозтара ыам ыйын 14 күнүттэн маассабай ыһыыга турунан, ыам ыйын 20 күнүгэр уу ылбат учаастагар 4.460 гаа сиргэ ыһыыны бүтэрдилэр.
Ыһыыны I уонна II Дьөппөн, Нөөрүктээйи, Нөмүгү, Качыкаат, Тиит Арыы нэһилиэктэрин колхозтара ордук кыайыылаахтык ыыттылар.
Советскай Информбюроттан
атырдьах ыйын 12 күнүнээҕи оперативнай түмүк
Атырдьах ыйын 12 күнүгэр Дальнай Востокка советскай сэриилэр сэриинэн Манчжурия сирин иһин диэки иннилэринэн сыҕарыйдылар.
Приморьеҕа 1-гы Дальневосточнай Фронт сэриилэрэ хайалаах уонна тыалаах сир кытаанах усулуобуйатыгар кимэн киириилэрин салгыы ыытан Мишань куораты,Хуньчунь диэн тимир суол станциялаах түмүгү, ону тэҥэ иннилэрин диэки сыҕарыйан 12-35 километрганэһилиэнньэлээх Гаолдины, Хадахэ Далуцзы-Чуань… пууннары ыллылар.
…Забайкальскай фронт сэриилэрэ Хайлар Харбин тимир суолун устун кимэн киириилэрин салҕаан ыытан, сэриини Якоши диэн тимир суола станциялаах куораты уонна Могойтуй, Горунэр диэн нэһилиэнньэлээх пууннары ыллылар. Соҕуруу диэки фронт сэриилэрэ кэккэ сирдэринэн Улахан Хинган хайатын туораатылар, кини илин тэллэхтэригэр тиийдилэр.
…Биһиги авиациябыт Манчжурия тимир суолларын түмүктэригэр охсуулары оҥортоото.
17.08.1945 с.
Хаһыаппыт балаҕан ыйын 7 күннээҕи хаһыаппыт нүөмэрэ И.Сталин иһитиннэриитинэн арыллар:
“…Мантан инньэ, биһиги Аҕа дойдубутун, Арҕаа немецкэй тоҕо ааҥнааһын уонна Илин японскай тоҕо ааҥнааһын кутталларыттан өрүһүллүбүтүнэн ааҕыахпытыгар сөп. Аан дойду бүтүннүүтүн народтарыгар өртөн көһүтүллүбүт Эйэ кэллэ.
И.Сталин.”
Бу нүөмэргэ ону сэргэ “Балаҕан ыйын 3 күнүн Японияны Кыайыы бырааһынньыгынан биллэриллэрин туһунан”ССРС Верховнай Сэбиэтин председателэ И.Винокуров уонна кини секретара А.Горкин ыйааҕа тахсыбата.
Япония Бэриниитин туһунан аактаҕа илии баттааһын
Токио, балаҕан ыйын 2 күнэ (ССТА). Бүгүн Токио бириэмэтинэн 10 чаас 30 мүнүүтэҕэ Т окийскай хомоҕо баар “Миссури» диэн американскай линкор бортугар Япония бэриниитин туһунан аактаҕа илии баттааһын буолла.
Аактаҕа илии баттааһын силигин ситиэ иннинэ генералМакартур маннык диэн тыл эппит: «Мин ананан кэлбит дойдуларым үгэстэринэн, бэйэм эбээһинэстэрбит толоруубар үтүө санаалаах уонна чуолкайдык толорууну хааччыйыыга бары наадалаах дьаһаллары ылан туран, көрдөрөргө кытаанах санаалаахпыт биллэрэбин. Биһиги манна сэриилэһэр кылаабынай державалар представителлэрин быһыытынан, эйэни чөлүгэр түһэрэр кыах баар буоларыгар үөрүүлээх Сөбүлэһиини оҥорорго мустан олоробут. Идеаллары уонна идеялары кытта ситимнээх боппуруостар аан дойду кыргыһыытын хонууларыгар быһаарыллыбыттара, ол иһин кинилэр тустарынан дискуссиялаһыллыбат эбэтэр кэпсэтиллибэт.“
Ити кэнниттэн генерал Макартур Япония представителлэригэр Бэринии туһунан аактаҕа илии баттыылларыгар соруйда. Кинилэр аактаҕа илии баттаабыттарын кэнниттэн генерал Макатур бэйэтэ илии баттыыр. Кини кэнниттэн Китай, Холбоһуктаах Королевства, ССРС, Австралия, Канада, Франция, Голландия уонна Новай Зеландия представителлэрэ аактаҕа илии баттыыллар.
Япония Бэриниитин туһунан аактаҕа илии баттааһын кэнниттэн Вашингтонтан президент Трумэн тыл этиитин радионан биэрии буолар.
07.09.1945 сыл.
Фронтовиктар кэргэннэригэр, сэрии инвалидтарыгар көмөлөһүү фонугар актыыбынайдык суруттарыаҕыҥ!
Оройуон предприятиеларыгар, учреждениеларыгар уонна колхозтарыгар байыаннай сулуусубалаахтар кэргэннэригэр, сэрии инвалидтарыгар уонна фронтовиктар оҕолоругар көмөлөһүү фонугар суруттарыы киэҥник баран эрэр. Суруттарыы маҥнайгыкүннэринээҕи тумугунэн ити фоҥҥа 12.540 солкуобай киирдэ.
4843 солкуобайы суруттардылар
Покровскайдааҕы кирпииччэ заводун коллективыгар красноармейкаларга уонна сэрии инвалидтарыгар көмөлөһүү фонугар сурутуу үчүгэйдик ыытылынна. Завод рабочайдара уонна сулуусубалаахтара ити бачыымы итиитик өйөөн туран көмө фонугар хас биирдиилэрэ иккилии күннээҕи хамнастарын биэрэргэ суруттардылар, сурутуу 4843 солкуобайга тиийдэ.
И.Т.
Үстүү күннээх хамнаһы
Пожарнай охрана коллективыгар красноармейкаларга уонна сэрии инвалидтарыгар көмөлөһүү фонугар суруттарыы актыыбынайдык барда. Манна 22 киһи 797 солкуобайы суруттардылар.
Комсомолкалар Соколова уонна Иванова үстүү күннээх хамнастарын биэрдилэр.
Е.СОФРОНОВА.
29.09.1945 сыл.
100 буут балык
Нөмүгү. “Үүнүү» колхоз балыксыттара Октябрь иннинээҕи куоталаһыыга киирсэн, балыксыттар чугастааҕы күөллэргэ муҥхалааһыны киэҥник ыытан бу ый 20 күнүгэр диэри 100 буут балыгы бултаан ыйдааҕы сорудахтарын 85 бырыһыан толордулар.
26.10.1945 сыл.
Октябрь чиэһигэр
Бэстээхтээҕи судоверфига судно оҥорор цехрабочайдара Октябрь иннинээҕи социалистическайдыы куоталаһыыга киирсэн алтынньы ыйга ордук таһаарыылаахтык үлэлээтилэр.
Ый устатыгар цех рабочайдара 94500 солкуобайы оҥорон таһаарар оннугар 104.000 солкуобайы оҥорон, ыйдааҕы сорудахтарын 110 бырыһыан толордулар.
Куоталаһыыга комсомолец Козлов А. биригэдьиирдээх биригээдэ ыйдааҕы сорудаҕын 167, ити курдук Матвеев биригээдэтэ 162 бырыһыан толорон бастаатылар.Рабочайдар Козлов Г., Соколов П. уонна Виноградов ыйдааҕы сорудахтарын 150-160 бырыһыаҥҥа тиийэ толордулар.
К.К.
07.11.1945 сыл.
Дьэ, ити курдук, сэрии ыар сылларын ааспыт дойдубут дьоно салгыы үлэ-хамнас үөһүгэр сылдьыбыттарын ити кэминээҕи хаһыаппыт кэпсиир. Бу суруйуулары, иһитиннэриилэри ааҕа олорон киһи биир дойдулаахтарбыт эйэлээх олоххо дьулуһууларын көрөбүт, олус да үгүс нолуоктары төлөөн, сайыамнарга суруттаран, араас пуондаларга үптэрин сыыһыттан уган фроҥҥа күүстээх-уохтаах дьонноро барбыттарын, үгүстэрэ кыргыһыы хонууларыттан төннүбэтэхтэрин үрдүнэн тулуйан, бэйэлэрэ аччык аҥардаах сылдьан дойдуларыгар көмөлөспүттэрин, үлэ бөҕөтүн үлэлээбиттэрин, колхозтарын тутан олорбуттарын, оҕолорун ииппиттэрин, кэлин киһи-хара оҥорбуттарын сөҕөҕүн эрэ. Махтал буоллун, Кыайыыны уһансыбыттарга! Сүгүрүйүөҕүҥ, ытыктыаҕыҥ, ааттарын хайаан даҕаны үйэтитиэҕиҥ!
Хомуйан оҥордо Людмила АММОСОВА.