Наукаҕа айан
Ой орто оскуолатыгар үлэлиир үөрэнээччилэр “Эллэйээдэ” научнай экспедиция оҕолоро кыһынын даҕаны таах сылдьыбатылар, араас тэрээһиннэргэ булумньуларынан быыстапкаларга, дакылааттары бэлэмнээн таһымнаах конференцияларга ситиһиилээхтик кытыннылар. Ол курдук, кулун тутарга Новосибирскай куоракка 1-Сибиирдээҕи үөрэнээччилэр археологическай конференцияларыгар куйаар ситиминэн тахсан араас куораттартан саастыылаахтарын интэриэһиргэттилэр, бэйэлэрэ эдэркээн археологтар тугу үлэлииллэрин, элбэхтик эксперименнииллэрин билистилэр.
Бу конференцияҕа Ой оскуолатыттан Сергей Филиппов Ис Бүтэйтэн булбут былыргы сүгэтинэн, Титов Эрсан Орто Өлүөнэттэн көстүбүт мамонт дьардьамаларын кырамталарынан бу кыыллар хайдах , туохтан өлбүттэрин карталаан, Ноговицын Айсен бу кыыллар уҥуохтарыгар түҥ былыргы булчуттар таас сэптэринэн
—сэбиргэллэринэн бултаан хаалларбыт суолларынан, онтон Ньургун Третьяков ат миэлиҥсэлэрин таастарыгар карталарынан, Никита Филиппов Эркээни хочочун Чороон Ыйаабыт сириттэн 17-с үйэтээҕи туой иһитинэн, Семен Новгородов сайгак төбөтүн уҥуоҕунан, дьардьаматынан чинчийии ыытан бэлиэтэммиттэрэ үөрүүлээх түгэн этэ.
Айсен Ноговицын Бүтүн россиятааҕы «Наука, творчество, духовность” диэн научнай-чинчийэр конференцияҕа кыттан иккис истиэпэннээх дипломунан наҕараадаламмыта барыбытын үөрдүбүтэ. Манна 14 саастарыттан 35-тэригэр диэри саастаах 1340 эдэр чинчийээччи дойду 64 субьектарыттан кэлэн билиилэрин тургутуспуттара.
Бу тухары үөрэнээччилэр булумньуларынан учуонайдары кытары үлэлэһэн, аҕа табаарыстарын ыстатыйаларын билсэн элбэҕи биллилэр-көрдүлэр. Ол быыһыгар сылаас күннэргэ дойдуларыгар походтарга сырыттылар, «Орто Дойду” зоопаркатыгар лекциялары иһиттилэр. Өссө эмиэ бу ый бүтүүтэ “Афанасьевскай ааҕыыларга” Проня Ноговицын кыттан Саха сиригэр үүнэр сэдэх үүнээйилэри ирдээн, үөрэтэн, чинчийиигэ ситиһиилэнэн кэлбитэ. Оҕолор аан дойдуттааҕы устудьуоннар научнай конференцияларыгар кыттан дипломнарынан наҕараадаламмыттара эмиэ элбэҕи этэр.
Биир улахан ситиһиилэринэн Юля Заморщикова Палеонтологическай общество улахан таһымнаах сессиятыгар кыттыбыт матырыйааллара научнай таһаарыыга бэчээттэммитэ буолар.
Оҕолору туох барыта интэриэһиргэтэр
Сааскы каникул кэмигэр Күөртээх күөрдэмнэргэ ыалдьыттаан, олохтоох түмэлгэ сылдьан кэлбиттэрэ эмиэ умнуллубат түгэн буолта. Онтон оройуоннааҕы дьокутааттар үһүс форумнарыгар кинилэр булумньуларын быыстапкатынан сөхтөрбүттэрэ.
“Эллэйээдэлэргэ” сотору-сотору араас улуустартан делегациялар кэлэн үлэлэрин билсэн, уопут атастаһан барар идэлэммитэрэ хас да сыл буолла. Быйыл өрөспүүбүлүкэ научнай экспедицияларын салайааччылара ыалдьыттаан ааспыттара. Оҕолорбут туох баайдаахтарын көрдөрбүттэрэ, кэпсээн соһуппуттара, дакылааттарын иһитиннэрбиттэрэ.Суруйааччы Исай Никифоров төрөөбүтэ 100 сылынан тэрээһиннэри эмиэ көтүппэтилэр, суруйааччылары кытары көрүстүлэр.
Онтон муус устар бүтэһик күннэригэр тЭркээни хочотунан бастакы сааскы экспедицияларыгар сылдьыбыттара — айылҕаҕа походтара саҕаламмыта. Бу сырыыга хотойдорунуйаланар сирдэрин кэрийэн, айылҕа маанылаах көтөрдөрө кэлбиттэрин-кэлбэтэхтэрин көрө сылдьыбыттара. Салгыы Россия оружейниктарын биллиилээх ууһун Александр Даниловы кытары көрсүспүттэрэ, Дьэр түмэлигэр сылдьыбыттара.
“Эллэйээдэ” научнай экспедиция оҕолору араас хайысханан научнай үлэҕэ сыстарга уһуйар. Үөрэнээччилэр кэлин бэйэлэрэ туохха тыыппалаахтарынан көрөн дьарыктарын хайысхатын булуналлар. Манна барытыгар дэгиттэр билиилээх салайааччылара Прокопий Романович Ноговицын олук уурсар, оҕолору кытары иллэҥ кэмин харыстаабакка батыһыннара сылдьан үөрэтэр-такайар.Быйыл сайын даҕаны энтузиаст киһи дьарыктыыр үөрэнээччилэрин кытары былаана үгүс.
Людмила Мордовская ( П.Р.Ноговицын куйаар ситимигэр ыытар матырыйаалларынан).