Шадрин Сергей Дмитриевич
Биһиги аҕабыт Шадрин Сергей Дмитриевич 1915 с. 1-Маалтааныга колхозтаах дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Аҕам элбэх оҕолоох ыал оҕото эбит. Кинини аймахтара Николаевтар диэн ыал ииппиттэр. Ол иһин сэриигэ барыан аҕай иннинэ төрөөбүт араспаанньатынан Шадрин буолбут. Аҕабыт сүрдээх сытыы-хотуу, киириилээх-тахсыылаах киһи. Ол саҕана Өктөмҥө трактористар куурустара аһыллыбытыгар үөрэнэн тракторист буолбут. Онон аҕыйах кэмҥэ трактористаабыт. Ол саҕана сыллата Ааллаах Үүн диэн сиртэн таһаҕас таһаллара үһү. Онно аҕам элбэхтик сылдьыбыт. Ол уһун, эрэйдээх айаҥҥа хас эмэ ыйы быһа сылдьаллара үһү. Сорохтор бу кытаанах айаны тулуйбакка өлөн кэлэллэр эбит. Оннук айаҥҥа чахчы кыахтаах дьон сылдьаллара. Биһиги аҕабыт эдэр сааһыгар кэргэннэммит. Кини Белолюбская Пелагея Михайловнаны кытта ыал буолан түөрт оҕоломмуттар.
Аҕабытын сэриигэ 1941 сыллаахха ыҥырбыттара, кини сэриигэ барарыгар түөрт оҕо хаалбыппыт, аҕабытын суол төрдүгэр диэри атаарбыппыт. Убайым Сеня быраатын көтөҕөн биһигини батыһыннаран барбыта. Аҕабытын харахпыт ылыар диэри батыһа көрөн хаалбыппыт уонна ытаһан-ытаһан баран төннүбүппут.
Ийэбит сэрии сылларыгар Холболоох оскуолатын интернатыгар ас астаабыта, остуорастаабыта. Биһигини батыһыннара сылдьан иһит-хомуос салааһынын бэрсэрэ. Оннук аһаан оскуолаҕа үөрэммиппит.
Биһиэхэ эһэбит Мэхээс оҕонньор булчут буолан улаханнык көмөлөһөрө. Кыһынын куобах этин ыытара. Саһылы өлөрдөҕүнэ биэрэрэ, бурдугуттан бэрсэрэ.
Аҕабыт сэриигэ бараатын кытта кыра бырааппыт өлөн хаалбыта. Аҕабытын кытта тэҥҥэ таайдарым Евсей Михайлович, Петр Михайлович, Данил Павлович уонна Еремей Белолюбскайдар барсыбыттара. Бу дьонтон тыыннаах эргиллибитэ Е.М. Белолюбскай этэ. Кини кэлээт даҕаны Холболоох Сэбиэтигэр председателлээбитэ. Ол сылдьан Васильева Мария Александровнаны кэргэн ылбыта. Кинилэр икки кыыс оҕоломмуттара. Онтон улаханнара өлөн хаалбыта. Кыра кыыстара баар, Белолюбская Р.Е. диэн. Евсей Михайлович сэриигэ бааһырбытыттан эмсэҕэлээн эрдэ өлбүтэ. Розалия Евсеевна Кэбээйи улууһугар саха тылын учуутала, биэс оҕолоох, түөрт сиэннээх.
Сэриигэ сылдьар дьоммутуттан сурук кэллэҕинэ бары мунньустан ааҕаллара. Биһиги аҕабыт бүтэһик суругар: “Улаханнык бааһырдым, икки хараҕым уута эрэ хаалла. Мантан ортохпуна дойдубар тиийиэм, орпотохпуна бу дойду буоругар хаалыам”, — диэбит этэ. Онтон ыла сурук кэлбэтэҕэ. Биһиги аҕабытын күн аайы кэтэһэрбит, барбыт суолун одуулуурбут. Ол уоттаах сэрии аҕабытын, таайдарбытын суох гыммыта. Биһиги туман-быыһыгар мунан хаалбыт тулаайах оҕолор бэйэбит эрэ хаалбыппыт.
Сэрии буолбатаҕа буоллар, арыый атын дьиэлээх-уоттаах, үөрэхтээх дьон буолуох этибит.
Степан Шадрин.
(“Хангаласцы в Великой Отечественной” кинигэттэн, 2005 сыл)