Улуустааҕы бибилэтиэкэ 90 сылыгар «Чолбон» сурунаал сүрүн редакторын Гаврил Андросовы кытары көрсөн кэпсэппитим. Кини биһиги бибилэтиэкэбит үлэтин олус сэргээн, редакцията ыытар тэрээһиннэригэр өрүү кыттарын бэлиэтээн махтанарын эппитэ уонна бииргэ үлэбит салҕанар диэбитэ. Манан сиэттэрэн мин Хаҥаластааҕы кииннэммит бибилэтиэкэбит салайааччыта Ираида Адамоваттан бу туһунан кылгастык сырдата түһэригэр көрдөстүм.
Ол курдук, 2024 сыллаахха Хаҥалас ааҕааччыларыгар «Чолбон өй күрэһэ» диэн сүрдээх интэриэһинэй, саха литературатыттан дьиэ кэргэттэргэ күрэх-викторина ыыппыттарыгар Улахан Аан дьиэ кэргэнэ кыайыы үөрүүтүн билбиттэрэ. Ааспыт сыл ити күрэххэ сэттэ Хаҥалас нэһилиэктэриттэн сүүмэрдэммит хамаандалар киирсэн Булгунньахтаах хамаандата чорбойон тахсан кыайбыта.
2024 сыл күһүнүгэр Гаврил Гаврильевич суруйааччы доҕотторунаан, Дмитрий Новиков диэн Карелия суруйааччытын ыалдьыттата аҕала сылдьан бэйэтэ айбыт хоһооннорун киһи сөхтөрөр гына артыыстаан, истиҥник доргуччу аахпыта харахпар бу баар. Ыалдьыттарбыт бары да биир-биир, күрэхтэһэ-күрэхтэһэ миэнэ өссө үчүгэй диэбиттии хоһооннорун ааҕааччыларга бэлэх ууммуттара биир умнуллубат түгэн этэ. Ол тэрээһиҥҥэ быһылаах, Гаврил Гаврильевич биһиэхэ сүбэ биэрбитэ «Николай Николаевич Павлов-Тыаһыт уолугар (эмиэ Николай Николаевич диэн ааттаах) аҕатын ханна да тахсыбатах илиинэн суруйан хаалларбыт кэпсээннэрэ таах сыталлар, ону көрдөөн көрүҥ, дьоҥҥо-сэргэҕэ күн сирин көрдөрүө этигит» диэн. Кини эппитин тута ылынан, 2025 сыл бүтүүтэ «Дьолу былдьаһыы» диэн кинигэни сүрэхтээбиппит биһиэхэ, бибилэтиэкэ үлэһиттэригэр, биир улахан, сыралаах үлэбит түмүгэ, онуоха эмиэ «Чолбон» сурунаал кыттыгастаах. Ити Дмитрий Новиковы кытта көрсүһүүгэ мин Утум Захаров диэн эдэр суруйааччы баар, кини урут «Күрүлгэн» сурунаал 3 сыһыарыытыгар тахсыбыт «Маһары» диэн айымньытын биһиги чараас кинигэ оҥорон таһаарбыппыт дьон болҕомтотун тарта аҕай, эһиги эмиэ таһаарыа эбиккит диэбиппин өйдүүбүн. Ол кэннэ, баҕар алҕас буолуо, Утум Захаров «Маһары. Ыраахтааҕыга айан» сценарий суруйан Саха театрыгар дьон биһирэбилин ылыаҕын ылар спектакль турар уонна «Чолбон» сурунаалга тахсар, өссө Утум Захаров «Чолбон» сурунаал үлэһитэ буолбут этэ дии. Бу эдэр суруйааччы «Маһары» кэпсээнин ааҕан баран сахалыы кинигэлэри ааҕарым элбээтэ, киһини угуйар, таайтарар, толкуйдатар, онон бу кэпсээни булан ааҕыҥ диэн сүбэлиибин диэн турардаах.
2025 сыл кулун тутар ыйыгар бибилэтиэкэр Александра Алексеева биһиги бастакы республиканскай литературнай форум тэрийиэхпитин баҕарабыт диэн этиитин соһуччу истибитим да буоллар, үөрэ ылыммытым уонна бу тэрээһин этиллибит бириэмэтигэр, күнүгэр үрдүк таһымнаахтык ааспыта диэтэхпинэ сыыспатым буолуо. 10-ча улуустан кэлэн литературнай түмсүүлэр кыттыбыттара, 10 тахса биллэр-көстөр суруйааччылар кэлэн тэрээһиммитин киэргэппиттэригэр Гаврил Андросов сүҥкэн оруоллаах, кини көмөтүнэн эрэ бу тэрээһин сыалын-соругун толорбута, онон Гаврил Гаврильевичка махталбыт муҥура суох. Быйыл бу тэрээһини иккис төгүлүн ыытабыт диэн торумун оҥорон Гаврил Андросовка бэрэбиэркэлэтэн, быйыл литературнай форум «Чолбон» 100 сылыгар ананыаҕа диэн илии тутуһан үлэлии-хамсыы сылдьабыт.
Инникитин даҕаны биһигини интэриэһинэй проектар, тэрээһиннэр күүтэллэр. Доҕотторбутун «чолбоннору» үбүлүөйдээх сылларынан эҕэрдэлиибит! Сайдам саха тыла сайдан, силигилээн истин, саха литературата аар-саарга аатырдын! «Чолбон» сурунаал сулус буолан сандаардын!
Людмила Аммосова.