Бүтүн Саха сиринээҕи III спартакиада 1937 сыл от ыйын 6-10 күннэригэр Дьокуускайга ыытыллыбыта. Манна чэпчэки атлетикаҕа 20 көрүҥҥэ күрэхтэспиттэр, ууга харбааһыҥҥа көҥүл стиль, брасс, ойоҕоһунан сытан харбааһын, ыраахха умсуу, 5 м үрдүктээх вышкаттан ыстаныы, комбинированнай эстафета уо.д.а. Дьокуускай, Алдан куораттар, Чурапчы, Таатта, Амма, Орджоникидзевскай, Нам, Уус Алдан оройуоннарын хамаандалара кыттыбыттар.
Спартакиада сүрүн соругунан бу сыллар устата ыытыллыбыт хаһаайыстыбаннай тутууну көрүү, норуокка маассабай спорду сайыннарыы, уопут атастаһыы буолбут. Тэрийээччилэр III спартакиадаҕа 17 оройуону, куораттары түмэн кыттааччы ахсаанын 510 спортсмеҥҥа тириэрдэр гына үлэлээбиттэр. Ол эрээри, суол-иис куһаҕан буолан, 9 эрэ хамаанда кыттыбыт. Спорт көрүҥнэригэр саҥа ааттар баар буолбуттара.
Кылыыга бастыҥынан сураҕырбыт Дмитрий Куприянович Босиков (норуокка Кынаттаах Буоһукап диэн аатынан биллибит). Саха сиригэр атах оонньуутун (кылыы, ыстаҥа) историятыгар саамай чаҕылхай, үһүйээн буолбут легендарнай чөмпүйүөннэртэн биирдэстэрэ. III Бүтүн Саха сириннээҕи спартакиадаҕа Уус Алдан аатыттан кыттан, рекордары олохтообут. Кини кылыыга 42 м 82 см ситиһэн, ол кэмнээҕи дьону сөхтөрбүт, улахан рекорду олохтообут. Оттон ыстаҥаҕа 37 м 45 см көрдөрбүт, кини кэнниттэн Реас Кулаковскай, Николай Платонов 2-3 миэстэни үллэстибиттэр.
Хапсаҕайга Василий Степанов-Буучугурас кэнниттэн 2-с миэстэни ылбыт дьиҥнээх күүстээх бөҕөһүнэн Дмитрий Романович Фелегонов-Бөҕө Тоҥус (Сулҕаччыттан төрүттээх, Амма хамаандата буолар). Бөҕө Тоҥус хапсаҕайга эрэ буолбакка, саха бэйэтин төрүт көрүҥнэригэр барытыгар дэгиттэр талааннаах, ураты күүстээх, дьиҥнээх тыа сирин бухатыыра этэ. Үһүс миэстэ Аксалов (Мэҥэ Хаҥалас).
Василий Семенов-Күүстээх Баһыы (1900-1975сс.) Гражданскай сэрии кыттыылааҕа, Хаҥаласка 2-с Малдьаҕар нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Саха сиригэр стахановскай хамсааһын бастакы лауреаттарыттан биирдэстэрэ, ударник. Үлэҕэ үрдүк ситиһиилэрин иһин ССРС “Бочуот бэлиэтэ”уордьанынан наҕараадаламмыт. 1937 сыллаахха Саха АССР курунан тустууга (борьба на кушаках) ким үрдүкүнү туппатах абсолютнай чөмпүйүөнэ буолбут. Бу улахан кыайыытын иһин “XV лет ЯАССР” бэлиэни туппут. Норуокка кини улуу күүһүн туһунан элбэх номох хаалбыт, билигин да кэпсэнэр. Сыл аайы өрөспүүбүлүкэ таһымыгар ыытыллар аатырбыт “Хаҥалас хапсаҕайа” турнир 75 кг диэри ыйааһыннаах бөҕөстөргө муҥутуур кыайыылаахха В.Д. Семенов—Күүстээх Баһыы аатынан анал бириис уонна “Аан Дархан” титул иһин сытыы киирсиилэр буолаллар. Кини төрөөбүт дойдутугар, Хаҥалас улууһун Улахан Аан сэлиэнньэтигэр, оҕолорго көҥүл тустууга өрөспүүбүлүкэтээҕи турнир үрдүк таһымҥа ыытыллар. 1937 сыллаахха спартакиадаҕа муҥутуур чөмпүйүөн буоларыгар кини, уопсай сокуонунан, спортка лаппа сааһырбыт, 37 саастаах киһи эбит. Оччотооҕу кэмҥэ бу сааска улахан спорду түмүктүүр кэм буолар.
Чэпчэки атлетикаҕа дьахталларга Уус Алдантан Е. Соловьева бастаабыт (үрдүгү ойуу – 1 м 23 см, уһуну ыстаныы – 4 м 26 см, гранатаны быраҕыы – 27 м 72 см). Биир үрдүк көрдөрүүлээх спортсменынан физкультура преподаватела М. Самсонов бэлиэтэммит (100 м сүүрүү – 11,9 сөк, үрдүгү ойуу – 1 м 70 см, уһуну ыстаныы – 6 м 57 см). Чэпчэки атлетика көрүҥэр 5000 м сүүрүүгэ 18 м 38 сөк көрдөрүүлэнэн, Дьокуускайтан Федоров инники биэтэккэ тахсыбыт.
Бу күрэхтэһии Саха сиригэр физкультура уонна спорт сайдыытыгар, эдэр көлүөнэни эт-хаан өттүнэн эрчийиигэ улахан суолталаах түһүлгэ буолбута.
Василий МОЖУКОВ, СӨ спордун бэтэрээнэ, Покровскай к.