ВКП (б) КК уурааҕар олоҕуран 1940 сыллаахха балаҕан ыйын 9 күнүгэр партия Саха уобаластааҕы кэмитиэтин бюрота Ленскэй, Орджоникидзевскай, Үөһээ Бүлүү уонна Орто Халыма оройуоннарыгар хаһыаттары таһаарарга уураах ылыммыта (боротокуол №-рэ 26).
Бу сыл сэтинньи 7 күнүгэр “Советтар знамялара” диэн ааттаах икки балаһалаах хаһыат бастакы нүөмэрэ тахсыбыта.
* * *
Партия уобаластааҕы кэмитиэтин бюротун уурааҕынан хаһыат эппиэттиир редакторынан бэчээт үлэтин билэр партия Өлүөхүмэ оройуонунааҕы кэмитиэтигэр үлэлии сылдьыбыт Иван Иванович Аллахинов анаммыта.
Эппиэтиир сэкиритээринэн И.П. Никифоров, Е.М. Федотова литературнай үлэһитинэн бигэргэтиллибиттэрэ.
* * *
Хаһыат тахсыан иннинэ оройуоннааҕы типография тэриллибитэ, дириэктэринэн Михаил Иванович Софронов үлэлээбитэ.
1941 сыл атырдьах ыйыгар кини олохтон барбытынан дириэктэри Исай Прокопьевич Никифоров хаһыакка редактордыы сылдьан солбуйбута. Хаһыат биирдии буукубанан таҥыллан “Американка” диэн тигельнай массыынанан илиинэн эриллэр валлаах массыынанан бэчээттэнэрэ. Метранпаһынан, бэчээттээччинэн сэриигэ барыар диэри Иван Иванович Протодьяконов үлэлээбитэ.
* * *
Хаһыат бу сыллар тухары өрөспүүбүлүкэҕэ суруналыыстары иитэн таһаарар кыһа кэриэтэ буолбута.
Редактордарынан ананан араас оройуоннарга биһиги редакциябытыттан чулуу суруналыыстар Д.Я. Эляков, И.А. Смольянов, В.А. Клопов, Н.С. Прохоров, М.Ф. Непорожняй, О.П. Петровская, “Комсомольская правда” собкорунан Н.П. Кривомазов, Бүтүн россиятааҕы “Евразия” сурунаал редакторынан В. Хабидулин о.д.а. барбыттара.
* * *
1956 сыллаахтан хаһыат саха, нуучча тылынан тахсар буолбута, ахсаана элбээбитэ, түөртүү балаһаламмыта.
1962-1964 сылларга хаһыаппыт Дьокуускай куораты, Өлүөхүмэ оройуонун кытары холбоон Приленскай тыа хаһаайыстыбатын салалтатынан сүрүннэнэн тахса сылдьыбыта. Редакторынан бу кэмҥэ Амматтан төрүттээх Анастасия Васильевна Степанова үлэлээбитэ.
* * *
Улууспут хаһыатыгар уоттаах сэрии кыттыылаахтара И.П. Никифоров, Н.А. Ермолаев, А.Н. Осипов, В.А. Черных, А.Н. Долбараев, И.А. Смольянов Т.Е. Сметанин, типографияны П.В. Скрябин, П.М. Данилов, Ф.Г. Варфоломеев, В.Н. Иванов салайа сылдьыбыттара.
* * *
Бу сыллар тухары редактордарынан 15 киһи үлэлээбитэ, ол иһигэр партийнай-сэбиэскэй үлэһиттэр Г.П. Багынанов, В.В. Ойуурускай, Р.Н. Колесов, Н.С. Рафаилов, И.Г. Олесов, К.М. Соколова, С.А. Протодьяконов.
Билигин икки тус-туспа ис хоҺоонноох, сурутааччылардаах хаһыаттар редакцияларын идэтийбит суруналыыс Айталина Яковлева салайар.
* * *
1962 сылтан дойдуга пандемия сатыылыар диэри хаһыат редакцията Кыайыы күнүгэр чэпчэки атлетикаҕа эстафетаны тэрийэн ыытар этэ.
Манна үлэ кэлэктииптэрин, үөрэх кыһаларыттан отуттан тахса хамаандата кэлэн илин-кэлин түсүһэн чөл олоҕу уруйдуур этэ.
* * *
Бу сыллар тухары үгүс суруналыыстар улууска кинигэлэр тахсалларыгар күүс-көмө буолаллар.
3000 курдук чулуу үлэһит дьоммут туһунан суруйуулардаах “Трудовая слава Земли Хангаласской” икки туомнаах, “Хангаласцы в Великой Отечественной” үс туомнаах, “С Покровском связаны судьбою”, “Наследие”, “Зов Кембрийского моря”, “Зоя Ивановна Ксенофонтова”, “Хаҥалас бойобуой офицердара”, “Н.Д. Гордеев” о.д.а. историческай хабааннаах кинигэлэри бэлэмнэһэн таһаарыстылар.
* * *
Биэс айар куонкуруһу ыытан кэллибит
Улууспут дьаһалтата чаҕылхай суруналыыстар А.М. Яковлев аатынан оҕолорго, М.Д. Дьячковскай аатынан общественнай кэрэспэдьиэннэргэ, улуус суруналыыстарыгар ыытар. Ону сэргэ икки классик-суруйааччыларбыт Исай Никиифоров, Степан Ефремов, тыа хаһаайыстыбатын үлэтин сырдатыыга Т.П. Тимофеев ааттарынан дьаһалталар, управлениялар чугас дьонноро кыттыылаах бириэмийэлэри чулуу суруйууларын иһин туттараллар.
Людмила МОРДОВСКАЯ.
Степан САВВИН хаартыскаҕа түһэриитэ.