Сурутуу-2026
2026 сыл бастакы аҥарыгар хаһыакка сурутуу түмүктэхммитэ эрээри үүнэр ыйтан ким суруттарбатах суруттарыан сөп. Ол гынан хаһыаппыт сахалыы таһаарыытын 412, нууччалыытын 315, барыта 727 ыал ааҕан эрэр.
Сурутууга нэһилиэктэрбит дьаһалталарын ортотугар күрэҕи биллэрбиппит, ким кыайбыт дьаһаллары, бэчээт нөҥүө тахсыахтаах уураахтарын уо.д.а. босхо бэчээттэтэр кыахтанар этэ. Кыайыылааҕынан хачыкааттар буоллулар. Өссө төгүл махтанабыт уонна эҕэрдэлиибит – Кыһыл Үрүйэҕэ, Хачыкаакка, суолу тутааччылар түөлбэлээн олорор учаастактарыгар барыта 55 ыал, ону сэргэ тэрилтэлэр суруттаранхаһыаттарбытын ааҕар буоллулар.
Нэһилиэктэринэн ким хайдах кыттыбытын билиэххитин баҕараҕыт?
“Почта России “ тэрилтэ нөҥүө Бэстээх (Чараҥ киирэр) сахалыы 9, нууччалыы тыллаахха 33, Булгунньахтаах туһааннааҕынан 28/15, Покровскай -:59/78, Үөдэй -8/17, Иһит -10/8, Күөрдэм 34/1, Кытыл Дьура – 7/6, Мохсоҕоллоох-3/104,Ой – 27/7, Өктөм (Чапаев киирэр) 32/2, Төхтүр – 13/0, Тиит Арыы (Тумул киирэр) – 43/13, Тиит Эбэ (Хоточчу киирэр) – 33/4, Уулаах Аан – 44/58, Улахан Аан — 9/1, Сиинэ — 5/13, Хачыкаат (Кыһыл Үрүйэ, ДРСУ) — 55/0. Түмүккэ, нэһилиэнньэ ахсаанынан аахтахха, хачыкааттар бастаатылар, иккис миэстэҕэ уулаах-ааннар, үһүскэ – булгунньахтаахтар таҕыстылар.
Биллэн турар, кэлин кэмҥэ почта үлэтэ олусмөлтөөтө. Улууспут аҕыс нэһилиэнньэлээх пууннарыгар күһүн-саас суол суоҕунан почтаны тириэрдии уустугурар. Үгүс сиргэ штаттара сарбыллан почтальоннар да суохтар. Этэргэ дылы, сонуна сойбут хаһыаты ким ааҕыай. Онон дьону баалаабаппыт, онтон дьиҥинэн, олохтоох дьаһалталар кыратык эмэ кыһаллаллара буоллар, саатар улуус хаһыатын туспа кэпсэтиинэн Покровскайга кэлэ-бара таарыйа илдьэ барыахтарын сөп этэ буоллаҕа… Мин бу туһунан соторутааҕыта суруйан турабын даҕаны сөптөөх дьаһаныыны булуна сатааһын суох. Улахан-ааннар 10 эрэ киһи суруттарбыта өйдөммөт курдук. Билигин интернет ситиминэн сонуну-нуомаһы ыла олоробут диэххит. Сөпсөһөбүн. Ол эрээри, барыинтернеккэ олороргутун билбэппин, хаһыатыүөрэммиччэ тутан олорон ааҕары ордорооччубилигин да баар буоллаҕа. Покровскайга тоҕо хаһыат атыыламматый диэн ыйытыаххыт, почта дьааһыгыга суох дьон. Биһиэхэ автономнай тэрилтэ буоларбыт быһыытынан, судаарыстыбаттан үп кырыымчыктаммытынан, аны бэйэҕит хаһыат бэчээттэнэн тахсыытын уйунаҕыт диэн буолла. Онтон аҕыйах биллэриинэн төһө үбү киллэриэҥий, онон онуоха-маныаха диэри, аһаҕастык эттэххэ, кыаллыахпыт суоҕа диэн розницаҕа таһаарартан туттуна сылдьабыт. Онтон ааҕыахтарын баҕалаахтар Бэчээт дьиэтиттэн кэлэн вахтаттан ыларга удамыр сыанаҕа сурутуоххутун син.
Хаһыат былааһы кытары ситимниир
Аҕыйах хонугунан Бырабыыталыстыба отчуоттара буолуохтара. Онно көстөөччү дьон ыйытыыларыттан туох кыһалҕалар, быһаарыыны ирдиир өрүттэр баар буолаллара, үксэ хаһыат нөҥүө төһө даҕаны сырдатан турдарбыт.
Билигин кырдьыга-сымыйата биллибэт «буруолуу сылдьар сонун” интернет ситимигэр тахсара үксээтэ. Ол эрээри сотору буолаат “Фейк” диэн быһаарыы биэрбит буолаллар. Маннык кэмҥэ судаарыстыба интэриэһиттэн үлэлиир, сокуониннигэр эппиэти сүгэр сонуннары киэҥник тарҕатар средстволартан чахчыны ылбыт ордуга биллэр, ол иһигэр биһиги хаһыаттарбытыттан. Кылгас да иһитиннэриини биһиги чуолкайдаммыт источниктартан биэрэбит. Итэҕэйиҥ, сурутан ааҕыҥ, кыаллар буоллаҕына, электроннай сурутуубутун. 85 сыл тухары эһигини кытарыбаарбыт, аан дойдуга араас уларыйыылар тахса да турдаллар. Этэргэ дылы, бэйэ киэнэ бэрэспиилэ. Ким суруттарбатах онон, суруттарыҥ! Кырдьыктаах сонуну мэктиэлиибит, санааҕытын,этиилэргитин истэбит. Бииргэ буолуоҕуҥ, дойдубут, дьоммут-сэргэбит туһугар.
Людмила Аммсова.