Тумуллааҕы култуура уонна спорт комплексыгар «Норуот сомоҕо күүһэ — улуу күүс» диэн тэрилтэлэр икки ардыларыгар күөн күрэх ыытылынна. Күрэх ирдэбилинэн хас биирдии тэрилтэ талбыт норуотун култууратын, таҥаһын-сабын, бүлүүдэтин уонна оонньуутун көрдөрөн, анал миэстэни тупсаҕайдык киэргэтэн бэлэмнээтилэр.
Бастакы кыттааччылар, оҕо уһуйаанын үлэһиттэрэ, ыаллыы сытар улуу кытай норуотун уобараһын толору арыйан, болдьоммут миэстэлэрин дьиҥнээх Кытай дойдутун курдук киэргэтэн дьон сөҕүүтүн-махтайыытын ыллылар.
Тумул нэһилиэгин дьаһалтатын кэлэктиибэ татар омугу итэҕэтиилээхтик көрдөрдө. Кинилэр «Аан дойду ыччатын сүрэҕэ» диэн ырыаны татар тылынан ыллаан иһитиннэрэн көрөөччү хайҕабылын ыллылар.
Р.А. Христофоров аатынан Тумул сүрүн үөрэхтээһин оскуолатын кэлэктиибэ казах норуотун чаҕылхайдык билиһиннэрдэ. Оскуола дириэктэрэ Николай Гаврильев казах төрүт «Жамбы ату» диэн оонньуутун оонньотон дьон интэриэһин тарта.
Дьүүллүүр сүбэ быһаарыытынан маҥнайгы үрдэли оскуола кэлэктиибэ ылла, иккис үрдэл олохтоох дьаһалта кэлэктиибэ буолла уонна үһүс оҕо уһуйаанын кэлэктиибэ ааттанна. Кыайыылаах оскуола кэлэктиибэ Тумуллааҕы ОДьХХ туруорбут анал бирииһинэн — өҥнөөх принтерынан наҕараадаланна. Бу курдук Тумул нэһилиэгэр Норуоттар сомоҕолоһууларын күнэ олус көхтөөхтүк, үөрүүлээхтик, умнуллубаттык ааста.
Айталы Варламова,
Тумул с.